Bajeczki z obrazkami – kultowa książka dla dzieci autorstwa Władimira Sutiejewa

Dzisiaj chciałabym Wam przypomnieć o książce z mojego dzieciństwa, którą z powodzeniem można czytać najmłodszym i dzisiaj. Mowa tutaj o Bajeczkach z obrazkami, pięknie ilustrowanym zbiorze opowieści dla najmłodszych. Ich źródłem była twórczość autora, który przez lata łączył trzy dziedziny – literaturę dziecięcą, ilustrację oraz film animowany. W końcu Władimir Sutiejew (1903-1993) należał do twórców, którzy bardzo dobrze rozumieli sposób patrzenia dzieci na świat. Zanim zaczął być kojarzony przede wszystkim jako autor bajek, pracował jako ilustrator i animator. Według dostępnych informacji książka po raz pierwszy ukazała się w Polsce w 1976 roku, a późniejsze wydania (szczególnie te z Wydawnictwa Lubelskiego) stały się dla wielu czytelników jednym z bardziej rozpoznawalnych elementów dzieciństwa.

	Najlepsze anime ze studia Ghibli Data publikacji: Grudzień 2013
	Najlepsze filmy animowane z mojego dzieciństwa Data publikacji: Kwiecień 2014
	Najlepsze filmy animowane Disneya Data publikacji: Styczeń 2024

Siła tej książki polegała na wyjątkowo czytelnej formule – autor pisał krótkimi zdaniami, budował historie wokół zwierząt, codziennych sytuacji i prostych konfliktów, które dziecko mogło zrozumieć bez objaśnień dorosłego. Jednocześnie ilustracje prowadziły małego czytelnika przez opowieść niemal jak kadry filmu animowanego. Nie jest to przypadek, a doświadczenie autora w animacji wyraźnie wpłynęło na rytm jego bajek oraz sposób pokazywania ruchu, emocji i humoru.

Spis treści:
1. Władimir Sutiejew – twórca dziecięcej wyobraźni
2. Bajeczki z obrazkami – opowiadania zawarte w książce
3. Polskie wydania Bajeczek z obrazkami
4. Gdzie zdobyć książkę i pliki do pobrania
5. Ponadczasowe opowieści, które nie tracą na znaczeniu

 

Władimir Sutiejew – twórca dziecięcej wyobraźni

Władimir Grigorjewicz Sutiejew urodził się 5 lipca 1903 roku w Moskwie. Był rosyjskim pisarzem, ilustratorem oraz jednym z pionierów radzieckiej animacji. Zmarł w 1993 roku, pozostawiając po sobie dorobek, który do dziś jest rozpoznawalny nie tylko w Rosji, ale również w wielu krajach Europy Środkowo-Wschodniej, w tym w Polsce. Już od młodości interesował się rysunkiem i opowiadaniem historii za pomocą obrazu. Studiował w moskiewskiej szkole technicznej im. Baumana, jednak szybko związał swoją przyszłość z grafiką oraz filmem animowanym. W latach 20. i 30. XX wieku pracował przy produkcjach animowanych, stając się jednym z pierwszych profesjonalnych animatorów w Związku Radzieckim. Współpracował m.in. ze studiem Sojuzmultfilm, które później stało się najważniejszym ośrodkiem radzieckiej animacji dziecięcej.

To doświadczenie miało ogromny wpływ na jego późniejszą twórczość. W końcu ilustracje Sutiejewa różniły się od wielu klasycznych rysunków dla dzieci tamtego okresu. Były dynamiczne, pełne ruchu i emocji, a bohaterowie często przypominali postacie z filmu animowanego zatrzymane w konkretnym kadrze. Dzięki temu dzieci mogły czytać historię nie tylko poprzez tekst, ale również przez sam obraz. Władimir Sutiejew był twórcą wszechstronnym. Nie ograniczał się wyłącznie do pisania krótkich bajek. Tworzył scenariusze animacji, ilustrował książki innych autorów oraz projektował postacie dla dziecięcej kultury masowej tamtych czasów. Jego najbardziej znane utwory to między innymi: Kto powiedział miau, Pod grzybkiem, Jabłko, Worek jabłek, Kurczątko i kaczątko, Statek oraz Trzy kotki.

Wiele z tych historii było później adaptowanych na filmy animowane lub publikowanych w różnych zbiorach opowiadań dla dzieci. W końcu charakterystyczną cechą twórczości Władimira Sutiejewa była prostota przekazu. Autor unikał skomplikowanego języka i rozbudowanych morałów. Bohaterami jego historii najczęściej były zwierzęta posiadające ludzkie cechy – przestraszone, ciekawe świata, czasem uparte lub egoistyczne, ale ostatecznie uczące się współpracy i życzliwości. Dzięki temu dzieci mogły łatwo utożsamiać się z postaciami i rozumieć emocje przedstawione w opowieściach.

Ważną rolę odgrywał również humor. Autor nie moralizował w sposób ciężki czy nachalny. Jego bajki często opierały się na prostym nieporozumieniu, zabawnej pomyłce albo dziecięcej ciekawości. To właśnie lekkość sprawiała, że książki autora trafiały zarówno do najmłodszych czytelników, jak i do rodziców, którzy czytali je swoim dzieciom. Dziś Władimir Sutiejew jest pamiętany przede wszystkim jako twórca klasycznych książek obrazkowych dla dzieci. Choć jego utwory powstawały w zupełnie innej epoce, wiele z nich nadal pozostaje zrozumiałych i atrakcyjnych dla współczesnych dzieci. Szczególnie widoczne jest to właśnie w Bajeczkach z obrazkami, gdzie tekst i ilustracja tworzą jedną, spójną opowieść.

Bajeczki z obrazkami – opowiadania zawarte w książce

Bajeczki z obrazkami nie są jedną zamkniętą opowieścią, lecz zbiorem krótkich historii dla dzieci, które Władimir Sutiejew tworzył na przestrzeni lat. W polskich wydaniach pojawiały się różnice w układzie oraz liczbie bajek, jednak rdzeń książki pozostawał podobny – były to proste, bogato ilustrowane opowieści o zwierzętach, codziennych problemach i dziecięcym odkrywaniu świata. Do najbardziej znanych historii przypisywanych temu zbiorowi należą między innymi:

• Kogucik i kaczorek,
• O trzech kotkach,
• Pod grzybkiem,
• Kto powiedział miau,
• Każde koło inne,
• Okręcik,
• Tyczka pomocniczka,
• Jabłko,
• Myszka i ołówek,
• Kogut i farby,
• Jak kotka wybrzydzała,
• Choinka,
• Co to za ptak.

Każda z tych bajek opiera się na bardzo prostym pomyśle fabularnym. Bohaterowie czegoś szukają, czegoś się boją, próbują rozwiązać konflikt albo pomagają sobie nawzajem. Jak już wspominałam wcześniej Sutiejew nie tworzył skomplikowanych narracji – jego celem było pokazanie dziecku konkretnej sytuacji i emocji w sposób maksymalnie przejrzysty. Rysunki nie tylko pokazują bohaterów, ale również rozwijają akcję, podkreślają emocje i często dodają element humorystyczny. Dziecko może śledzić historię nawet wtedy, gdy jeszcze nie potrafi samodzielnie czytać. To właśnie dlatego książka tak dobrze sprawdza się podczas wspólnego czytania. Dziecko obserwuje szczegóły, zadaje pytania i samo interpretuje emocje bohaterów. W przypadku współczesnych, szybko zmieniających się treści dla dzieci taka spokojna, klasyczna forma opowiadania okazuje się czymś wyjątkowo wartościowym. Choć bajki Sutiejewa są bardzo krótkie, ich siła tkwi właśnie w tej prostocie. Autor potrafił opowiadać o przyjaźni, strachu, ciekawości czy współpracy w sposób zrozumiały dla kilkuletniego dziecka.

Polskie wydania Bajeczek z obrazkami

Historia polskich wydań Bajeczek z obrazkami pokazuje, jak dużą popularność zdobyła twórczość Władimira Sutiejewa w Polsce już w okresie PRL. Książki autora trafiały zarówno do bibliotek, jak i do prywatnych domów, a dla wielu dzieci były jednymi z pierwszych samodzielnie oglądanych i czytanych bajek. Najbardziej rozpoznawalne pozostają wydania z lat 70. i 80., które dziś często pojawiają się w antykwariatach oraz w internetowych grupach kolekcjonerskich. Charakterystyczne były duży format, twarda oprawa oraz bardzo wyraziste ilustracje zachowujące oryginalny styl autora. Poniżej zestawienie najważniejszych polskich wydań, które można potwierdzić w katalogach bibliotecznych i obiegu antykwarycznym:

Rok wydania	Wydawnictwo	Miejsce wydania	Tłumaczenie
1976	Progress	Moskwa	Maria Dolińska
1988	Wydawnictwo Lubelskie	Lublin	Maria Dolińska
1990	Wydawnictwo Lubelskie	Lublin	Maria Dolińska

Warto zaznaczyć, że bibliografia książek Władimira Sutiejewa w Polsce bywa niejednoznaczna. Niektóre wydania różniły się zawartością, kolejnością bajek oraz tłumaczeniami. Część opowieści funkcjonowała również jako osobne książeczki publikowane niezależnie. Natomiast sama popularność książki wynikała zapewne nie tylko z treści, ale również z jej dostępności. W czasach PRL literatura dziecięca odgrywała ogromną rolę w edukacji i wychowaniu najmłodszych, a bogato ilustrowane książki były ważnym elementem dzieciństwa. Charakterystyczne ilustracje autora są często rozpoznawane natychmiast, nawet po wielu latach od ostatniego kontaktu z książką. Współcześnie stare wydania bywają poszukiwane przez rodziców chcących pokazać dzieciom bajki znane z własnego dzieciństwa. Sama zauważam to również u siebie. Czytając dziś te historie swojej sześcioletniej córce, widzę, że mimo upływu czasu nadal działają one na dziecięcą wyobraźnię. Proste ilustracje i spokojne tempo narracji pozwalają dziecku skupić się na historii, zamiast bombardować je nadmiarem bodźców. Być może właśnie dlatego książki Sutiejewa przetrwały próbę czasu lepiej niż wiele współczesnych, bardziej efektownych publikacji.

Gdzie zdobyć książkę i pliki do pobrania

Niestety we współczesnych czasach żadne polskie wydawnictwo nie wznowiło nakładu. Dostępne są jedynie oryginalne, kilkudziesięcioletnie wydania (a przetrwało już ich niewiele). Aktualnie więc samą książkę można zdobyć jedynie z drugiej ręki na popularnych serwisach aukcyjnych lub w antykwariatach. Jeśli jednak interesuje Was wersja PDF lub do druku, to linki znajdziecie poniżej.

• W. Sutiejew – Bajeczki z obrazkami (wersja PDF, 14 MB)
• W. Sutiejew – Bajeczki z obrazkami (1976) (wersja ZIP z plikami JPG, 90 MB)

Osobiście bardzo liczę na to, że kiedyś jeszcze uda się wydać ponownie Bajeczki z obrazkami w naszym kraju. I nie jestem w tym sama – ponieważ tytuł ten mimo upływu lat dalej ma wielu fanów. W końcu to naprawdę ponadczasowa książka, która mogłaby wychować jeszcze niejedno pokolenie młodych odkrywców.

Ponadczasowe opowieści, które nie tracą na znaczeniu

Bez wątpienia Bajeczki z obrazkami należą do tych książek dziecięcych, które przetrwały próbę czasu. Twórczość Sutiejewa pokazuje coś ważnego z perspektywy współczesnego wychowania – dzieci nadal potrzebują opowieści opartych na bliskości, emocjach i spokojnym odkrywaniu świata. Historie o współpracy, pomocy czy ciekawości świata pozostają aktualne niezależnie od epoki. Być może właśnie dlatego Bajeczki z obrazkami nie stały się jedynie zapomnianą książką z czasów PRL. Pisząc o tej książce, trudno pominąć także osobisty wymiar lektury. Sama mam sześcioletnią córkę i coraz mocniej widzę, jak ważne jest pokazywanie dziecku takich bajek – spokojnych, opartych na prostych wartościach i zrozumiałych sytuacjach. W świecie pełnym bodźców tego rodzaju literatura daje dziecku coś szczególnie cennego – czas na uważne patrzenie, rozmowę i samodzielne odkrywanie sensu historii. To właśnie to połączenie sprawiło, że Bajeczki z obrazkami zapisały się w pamięci kilku pokoleń czytelników.